مدیریت انتخاباتی در افغانستان

کمیسیون مستقل انتخابات افغانستان (IEC ):
کمیسیون مستقل انتخابات از سایر بخش ها و نهادهای اداری حکومت مستقل بوده و ماموریت برگزاری تمام انتخابات ها ونظر خواهی عامه  را به عهده دارد.
این کمیسیون هفت عضو دارد که از سوی رییس جمهور افغانستان برای مدت سه سال تعیین می گردند. فعلاً رییس کمیسیون آقای داکتر عزیز الله لودین و آقای جنرال ایوب اصیل معاوین این کمیسیون می باشد.
این کمیسیون برای اولین بار در سال 2009 مسوولیت تنظیم امور انتخابات را به تنهایی عهده دار گردیده است. بعنوان یک دوره موقت، انتخابات ریاست جمهوری 2004 و انتخابات پارلمانی و شوراهای ولایتی در سال 2005 از سوی دفتر مشترک تنظیم انتخابات برگزار گردید. دفتر مشترک تنظیم انتخابات یک نهاد بود که مشترکاً از سوی حکومت افغانستان و سازمان ملل تشکیل گردیده بود. این دفتر در پایان سال 2005 و در پی فرمان رییس جمهور منحل و تمام مسوولیت های آن به کمیسیون مستقل انتخابات سپرده شد .

دارالانشاء کمیسیون مستقل انتخابات (IECS ):
دارالانشاء کمیسیون مستقل انتخابات عبارت از دفتر اجرایی کمیسیون انتخابات می باشد و مسوولیت طرح و اجرای برنامه های اجرایی، مقررات و طرزالعمل های کمیسیون را بعهده دارد.
دارالانشاء بخش اجراییوی کمیسیون مستقل انتخابات میباشد، که مسئولیت تطبیق واجرای عملیات انتخابات رامطابق چهارچوب تعیین شده، توسط کمیسیون مستقل انتخابات، بدوش دارد. دارالانشاء توسط ریًیس  اجرایًوی   ، که از جانب رئیس کمیسیون مستقل انتخابات و با تایید رًیس جمهور تعیین میگردد، اداره می شود.

رئیس دارالانشاء همرابه دو معاونین  مسوول اداره و اجرآت بوده و مدیریت امور روزمره انتخابات را بعهده دارند.
دارالانشاء تمام فعالیت های انتخاباتی را از دفتر مرکزی کابل و هشت دفتر ساحوی و 34 دفتر ولایتی اش به اجرا در می آورد.
مامورین هماهنگ کننده ولسوالی ها، تحت  نظر آمرین دفاتر ولایتی انتخابات، مسوولیت تنظیم و نظارت انتخابات را در هر ولسوالی به عهده دارند.

حمایت بین المللی:
حمایت بین المللی از کمیسیون مستقل انتخابات به طریق دفتر نمایندگی سازمان ملل (یوناما) صورت می گیرد. یوناما این مسوولیت را به پروژه انتخابات تیم اداری یو ان دی پی (UNDP ELECT ) واگذار کرده است. جامعه بین المللی، از نگاه فنی دفتر مستقل انتخابات را حمایت می کند و از طریق مشاورین فنی مشوره میدهد. تیم مشاورین فنی متشکل از متخصصان انتخاباتی سازمان ملل، بنیاد سیستم انتخابات بین المللی و بنیاد آسیا می باشد که از سوی پروژه انتخابات یو ان دی پی UNDP هماهنگ می گردد.

زمان انتخابات:
بتاریخ 4 مارچ 2009، روز رای دهی بیستم (20)اگست 2009 تعیین گردید. در زمان تهیه این نوشته، جدول زمان بندی انتخابات قرار ذیل می باشد:

ثبت نام رای دهندگان:
به اساس قانون انتخابات موجود، رای دهنده باید افغان و در روز رای گیر 18 سال عمر داشته باشد و در کمیسیون مستقل انتخابات ثبت نام کرده باشد. ضمناً فرد رای دهنده نباید از سوی محکمه باصلاحیت از حقوق مدنی یا سیاسی محروم شده باشد.
بخاطر آمادگی برای انتخابات ریاست جمهوری، پارلمانی و ولایتی، در سال های 2003 و 2004 کار ثبت نام رای دهندگان بطور مقدماتی و در سال 2005 بطور نهایی صورت گرفت که در نتیجه 12.5 میلیون کارت رای دهی توزیع گردید. با وجود پیشنهاداتی که از سال 2005 به این سو بخاطر اجرای برنامه آزمایشی به منظور تهیه لیست رای دهندگان از مراجع مختلف صورت می گرفت؛ کمیسیون مستقل انتخابات با مشوره رییس جمهور تصمیم گرفت که این برنامه اجرا نشود. دلیل این تصمیم مساله امنیتی قلمداد شد. در عوض، یک سروی نهایی به منظور تثبیت کسانی که از سال 2004 و 2005 به این سو به سن رایدهی رسیده اند و تثبیت کسانی که درین مدت محل سکونت خود را تبدیل کرده اند، در چهار دوره انجام گرفت. این مطالعه آزمایشی نشان داد که 4.5 میلیون کارت رای دهی بیشتر ضرورت می باشد.
برای جلوگیری از ثبت نام های تکراری، در سال 2009 از میکانیزم انگشت نگاری استفاده شد اما ازانجایی که این رکارد ها را نمی توان  با ریکاردهای سال های 2004-2005 سرداد، لذا این میکانیزم در انتخابات سال 2009 کاربرد ندارد زیرا در هیچ مرحله و در هیچ گوشه کشور لیست رای دهندگان چاپ و به نمایش گذاشته نخواهد شد.
ثبت نام نامزدان:
جریان دوهفته یی ثبت نام نامزدان انتخابات ریاست جمهوری و شوراهای ولایتی بتاریخ 25 اپریل آغاز شد. این لیست پس از تکمیل نشر شد و رسیدگی به شکایات 5 هفته طول کشید. شکایات و اعتراضات در زمینه شایستگی کاندیدان به کمیسیون سمع شکایات انتخابات ارایه گردید. تعداد 91 کاندید درین مدت به خواست خود کنار رفتند. کمیسیون مستقل انتخابات تعداد 56 کاندید دیگر – 2 تن کاندید ریاست جمهوری، 1 تن معاون کاندید ریاست جمهوری و 53 نفر کاندید شورای ولایتی- را از لیست حذف کرد. اکثرا این افراد بخاطر روابط شان با گروه های مسلح غیر قانونی، چنانچه در ماده 15.3 قانون انتخابات تصریح شده، حذف شدند. یک تن کاندید، به اتهام جرمی و یک تن دیگر بخاطر داشتن تابعیت دوگانه از لیست حذف شدند. کمیسیون مستقل انتخابات در لیست نهایی خود 41 نفر کاندید ریاست جمهوری و 3195 کاندید شورای ولایتی را اعلان کرد.
راگیری و شمارش آرا:
نزدیک به 7000 مراکز رای دهی وجود دارد که هر کدام شامل چندین محل رای دهی می باشد و در هر مرکز رای دهی حدود 600 تن رای خواهند داد. برای زنان و مردان محل رای دهی جداگانه در نظر گرفته شده است. یک نفر برای دادن رای باید کارت رای دهی اش را در محل رای دهی باخود داشته باشد. اما، کسی نمی تواند غیر از ولایتی که ثبت نام کرده است در ولایت دیگری در انتخابات شورای ولایتی شرکت کند. برای کوچی ها، مراکز رای دهی در نقاط مختلف کشور برپا می گردد و آنان فقط در انتخابات ریاست جمهوری می توانند شرکت کنند.
ماموران هماهنگ کننده ولسوالی ها مسوول نظارت مراکز رای دهی و محل های رای دهی مربوطه شان می باشند.
رای دهی در ساعت 7 قبل از ظهر شروع و در ساعت 4 بعد از ظهر پایان خواهد یافت. رای دهنده یک ورق رای دهی برای انتخابات ریاست جمهوری و یک ورق رای دهی بخاطر انتخابات شورای ولایتی دریافت خواهد کرد (به استثنای کوچی ها که فقط در انتخابات ریاست جمهوری می توانند رای بدهند. در قدم اول، انگشت شهادت دست راست رای دهنده با رنگ مخصوص نشانی می شود، و پس ازان برایش دو ورق رای دهی داده می شود تا بطور سری نشانی کرده و در صندوق های جداگانه باندازد.

رای دهی استثنای:
به منظور مساعد ساختن زمینه رای دهی برای کسانی که در شفاخانه بستر هستند یا در زندان بسر می برند اما محکمه با صلاحیت بر محرومیت آنان از حقوق مدنی و سیاسی شان حکم نکرده، برای اولین بار رای دهی استثنایی در نظر گرفته شده است. به این منظور از نزدیک ترین مراکز رای دهی صندوق رای دهی و با تدارکات لازم امنیتی نزد این افراد برده می شود، تا آنان رای بدهند.
رای دهندگان نظامی و بیجا شدگانی که در کمپ ها به سر می برند، در نزدیک ترین مرکز رای دهی رفته و رای خواهند داد.

شمارش آرا:
خلاف انتخابات های قبلی که شمارش آرا در مراکز ساحوی (2004) و مراکز ولایتی (2005) صورت می گرفت، امسال شمارش آرا در محل های رای دهی صورت خواهد گرفت. کمیسیون انتخابات برای شمارش آرا در محل های رای دهی مردانه کارمندان مرد و در محل های رای دهی زنانه، کارمندان زن را توظیف می کند. در نقاطی که بخاطر مسایل اجتماعی-سیاسی کارکنان زن کافی موجود نباشد، کارکنان مرد بجای آنان کار خواهند کرد.